Chương trình công nghệ CleanSat (công nghệ vệ tinh mới nhằm mục đích làm sạch các quỹ đạo thấp) của ESA đang mời các công ty công nghiệp Châu Âu đóng góp ý tưởng cho các thế hệ tiếp theo của lớp vệ tinh hoạt động trên quỹ đạo thấp. Các vệ tinh này cần phải tuân theo các yêu cầu cần thiết sao cho có thể giảm thiểu được rác không gian nhưng vẫn nâng cao được hiệu suất và tính cạnh tranh.
Hiện nay, vùng không gian độ cao 2000 km so với bề mặt Trái đất sử dụng rộng rãi cho mục đích quan sát Trái Đất và một vài loại vệ tinh truyền thông đã tương đối chật chội.
Việc gia tăng mật độ rác hiện nay là tương đối rõ ràng và có thể gây nguy hiểm cho các vệ tinh đang thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là các vệ tinh có giá trị cao. Ví dụ như khi di chuyển với vận tốc hàng kilômét trên giây thì một hạt đậu cỡ 1 cm cũng có thể gây ra một lực phá hoại tương đương với một quả lựu đạn cầm tay.
Ngày càng có nhiều quốc gia đã đưa ra các quy định để hạn chế việc tạo thành các loại rác mới nhằm bảo vệ vùng quỹ đạo thấp, thông thường ý tưởng sẽ là trong vòng 25 năm sau khi kết thúc nhiệm vụ vệ tinh cần đưa xuống hoặc đẩy ra khỏi quỹ đạo. Các vệ tinh đó cũng cần phải chuyển trạng thái thành thụ động, loại bỏ bộ phận phụt khí còn dư và hạ năng lượng của pin để phòng tránh phát nổ.
Người khởi xướng chương trình làm sạch không gian của ESA, Luisa Innocenti, cho biết “Để duy trì tính cạnh tranh trên bình diện quốc tế, các vệ tinh trên quỹ đạo thấp trong tương lai sẽ phải thỏa mãn được các quy định quốc gia và quốc tế. Rõ ràng để đạt được các yêu cầu này một cách hệ thống thì cần cả sự phát triển về mặt công nghệ của các vệ tinh trên quỹ đạo này. Do đó, điều mà chúng ta dự tính thông qua CleanSat là sự phát triển của các phân hệ cấu thành vệ tinh mới dựa trên các công nghệ tân tiến, được thực hiện bằng sự phối hợp chung của toàn châu Âu để đạt được tính kinh tế. Sự phối hợp này chỉ khả thi khi các cơ quan vũ trụ, các tổ chức phát triển vệ tinh và các đơn vị cung cấp thiết bị, hệ thống phụ ngồi lại với nhau.”
Các phương pháp tiếp cận cho việc làm sạch không gian bao gồm phụt khí nhằm làm suy giảm hoặc chuyển đổi quỹ đạo (deorbit or reorbit), phương pháp thiết kế để đảm bảo các vệ tinh sẽ chắc chắn cháy hết trong khí quyển, phương pháp sử dụng các thiết bị cấu tạo như cánh buồm (trong hình vệ tinh Gossamer), phụt khí và bộ nguồn thụ động .
Hội thảo CleanSat tổ chức vào tháng Ba đã bắt đầu thảo luận với các công ty công nghiệp. Giờ đây, thông báo này mời các công ty đề xuất các thiết kế của riêng mình cho các nghiên cứu tiếp theo. Kết quả sẽ được tổng hợp trong chương trình CleanSat để xem xét bởi hội đồng bộ trưởng của ESA vào cuối năm 2016.
